فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک – ارزیابی شهری

ارزیابی_شهری_ فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک

فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک – ارزیابی شهری

طرح ایجاد شهر دوستدار کودک در سال 1996 برای مقابله با چالش تحقق حقوق کودکان راه اندازی شد. این طرح با همکاری و هماهنگی ذینفعان محلی هر شهر و یونیسف برای ایجاد شهرها و جوامع امن، فراگیر و پاسخگو به نیازهای کودک ایجاد شد و در سال‌های اخیر شاهد روند رو به رشد حمایت شهرداران و دولت‌ها و اتخاذ اقداماتی در جهت منافع گروه‌های آسیب پذیر، از جمله کودکان و جوانان، بوده‌ایم.

طرح ایجاد شهر دوستدار کودک نقش مهمی در تشویق دولت‌ها و دیگر ذینفعان و توجه بیشتر آن ها به حقوق و نیازهای کودکان ایفا کرده است. این طرح در بیش از 3000 شهر و جامعه در سراسر جهان اجرا شده و هر ساله گسترش می‌یابد و این امر تقاضا برای جهت‌گیری جهانی و ارائه راهنمایی توسط یونیسف را افزایش داده است.

در سال ۲۰۱۸ یونیسف آخرین کتابچه‌ی راهنمای ایجاد شهر دوستدار کودک، شامل مراحل گام به گام و فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک را با توجه به چالش‌های موجود و درس‌های فراگرفته از مناطق مختلف دنیا منتشر کرده است. چیزی که بیش از همه مورد تاکید یونیسف است فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک شامل مراحل مختلف ایجاد ساختارهای مورد نیاز، ارزیابی یکپارچه شهر، تدوین برنامه عملیاتی شهر دوستدار کودک، ارزیابی عملکرد برنامه، دریافت تاییدیه شهر دوستدار کودک و مجددا تدوین برنامه عملیاتی شهر دوستدار کودک برای بهبود است.

در فرآیند ایجاد شهرهای دوستدار کودک توجه به موارد زیر الزامی است:

  • مراحل ایجاد شهر دوستدار کودک در فرآیند تکاملی آن
  • اصول مورد توجه یونیسف در فرآیند ایجاد شهرهای دوستدار کودک
  • بومی‌سازی فرآیند ایجاد شهرهای دوستدار کودک

 

 

ارزیابی_شهری_ فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک
ارزیابی_شهری_ فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک

 

مراحل ایجاد شهر دوستدار کودک در فرآیند تکاملی آن

یونیسف با بیش از 20 سال تجربه در اجرای طرح شهرهای دوستدار کودک در کشورها و در حوزه‌های مختلف شیوه‌ی کارآمد ایجاد شهر دوستدار کودک را در یک فرآیند تکاملی ارائه کرده و معتقد است که طرح شهرهای دوستدار کودک باید از طریق نظارت و ارزیابی بهتر هر یک از شهرها و تصمیم‌گیری و تدوین برنامه بر اساس آن و در نهایت نمایش اثرگذاری آن در زندگی کودکان اجرا شود.

در فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک، در سال نخست؛ ساختارهای هماهنگی و مدیریتی شهر دوستدار کودک ایجاد می‌شود. همچنین ارزیابی یکپارچه و تحلیل وضعیت کودکان در ابعاد مختلف و شاخص‌های تاثیرگذار بر آنها در راستای تدوین اهداف و برنامه عملیاتی متناسب هر شهر انجام می‌شود.

در بازه زمانی دو تا پنج سال بعد، برنامه عملیاتی اجرا  و شاخص‌های تدوین‌شده ارزیابی و میزان دستیابی به اهداف پایش می‌شود تا روند بهبود و پیشرفت پروژه ایجاد شهر دوستدار کودک مشخص گردد. در این مرحله، پس از نظارت یونیسف، شهر مورد نظر به عنوان شهر دوستدار کودک به رسمیت شناخته می‌شود و در چرخه‌ای مجدد و برای بهبود مستمر، برنامه عملیاتی جدید تدوین می‌گردد.


 

اصول مورد توجه یونیسف در ایجاد شهرهای دوستدار کودک

هر شهری وابسته به شرایط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، ساختار حکومتی و دولتی و… حاکم بر آن، در فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک و تعیین شاخص‌های تاثیرگذار آن ممکن است بر موضوعات مختلف تمرکز کند. اما تجربه نشان داده است که در همه‌ی شهرهای موفق، اصول زیر جز معیارهای اساسی بوده‌اند و یونیسف نیز بر ایجاد و رعایت آنها تاکید دارد.

  • هم‌افزایی و یکپارچگی میان دولت و سایر ذینفعان از جمله نهادهای مدنی، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و مهمتر از همه، سازمان‌های زیربط با حوزه کودکان و نوجوانان
  • تقویت مشارکت کودکان
  • فراگیر بودن پروژه و توسعه اجتماعی آن
  • شفاف سازی فرآیند ایجاد شهردوستدار کودک در تمامی مراحل ارزیابی یکپارچه، تدوین اهداف، اجرا و نظارت
  • تعیین حداقل شاخص‌های شهر دوستدار کودک که مورد تایید یونیسف است.

بومی‌سازی فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک برای ایران

متولی فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک در ایران سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور است. این سازمان فرآیند ایجاد شهر دوستدار کودک را وابسته به شرایط بومی کشور در سیزده مراحل زیر ارائه کرده است:

  • تشکیل اداره شهر دوستدار کودک بر اساس دستورالعمل ابلاغی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در خصوص شهر دوستدار کودک در هماهنگی با دفتر نوسازی سازمان
  • تشکیل پایگاه داده شهر دوستدار کودک با هدف متمرکز کردن تمامی داده‌های مربوط به وضعیت کودکان
  • ارزیابی و تحلیل وضعیت موجود کودکان در شهر شامل نیازمندی کودکان در فضاهای مختلف، ارزیابی فضاهای شهری، محیط‌های کار با کودک، ساحت‌های مختلف رشد کودک و در نهایت تهیه اطلس کودکان شهر
  • بررسی و جمع‌بندی اقدامات و فعالیت‌هایی که تاکنون در حوزه‌های مرتبط با کودک انجام شده است. از قبیل شهرداری‌هاف بهزیستی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، آموزش و پرورش، اداره کل ارشاد، وزارت بهداشت و…
  • تحلیل وضعیت شامل بررسی آنچه که تاکنون انجام شده است و آنچه که با توجه به نتایج ارزیابی‌ها باید انجام می‌شده است.
  • تهیه یک برنامه راهبردی ۵ ساله و برنامه‌های عملیاتی یکساله برای پوشش تمامی حوزه‌های مرتبط با کودک
  • ارائه برنامه به سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور و درخواست کاندیداتوری برای ایجاد شهر دوستدار کودک
  • هماهنگی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری کشور با اداره امور بین‌الملل وزارت کشور جهت ارسال درخواست به یونیسف جهت ارزیابی برنامه و اقدامات
  • ورود به فرآیند ارزیابی مشترک سازمان امور بین‌الملل و یونیسف برای کاندیداتوری
  • دریافت کاندیداتوری در صورت تایید برنامه و عملکرد 2 تا 3 ساله
  • ورود به فرآیند ارزیابی برای دریافت نشان شهر دوستدار کودک بر اساس عملکرد برنامه راهبردی
  • دریافت نشان و ورود به مرحله ارزیابی دائمی برای حفظ نشان شهر دوستدار کودک
  • آغاز فعالیت در شبکه شهرهای دوستدار کودک یونیسف

بنابراین اقداماتی که به صورت پراکنده و در یک ساختار سازمان نایافته انجام می‌شود لزوما منجر به ایجاد شهرهای دوستدار کودک نخواهد شد و لازم است مدیریت شهری و سایر سازمان‌های مرتبط با حوزه کودک، در برنامه‌ها و اقداماتی که در دستور کار خود قرار می‌دهند، به این موارد توجه نمایند.


منابع:

  1. UNICEF – Child Friendly City
  2. CFC – Action Plan

صفحه معرفی پروژه دیاری نو | شهری برای رویاهای کودکی به عنوان نمونه‌ای از پروژه‌های شهر دوستدار کودک براساس چهارچوب یونیسف در ایران، اجرا شده توسط موسسه هم نوا


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *